Dzień I – Kraków (29 sierpnia 2025)
W zachwycającej Librarii – dawnej, wspaniałej sali bibliotecznej w Collegium Maius, obecnie Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego rozpoczęliśmy
V Seminarium Muzealne w Wielopolu Skrzyńskim – Powrót do źródeł
Dzień I – Kraków (29 sierpnia 2025)
Kraków – miasto, w którym Tadeusz Kantor tworzył swoje najważniejsze dzieła a także miejsce, w którym początek miała nasza wspólnota muzealna – stał się pierwszym przystankiem na drodze tegorocznego seminarium.
W przestrzeniach Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Maius i Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UJ wybrzmiały słowa o pamięci, odpowiedzialności jaka spoczywa na muzealnikach, którzy otaczają nasze wspólne dziedzictwo szczególną troską.
Tegoroczny temat „Powrót do źródeł” poprowadził nas ku pytaniu: jak przeszłość – zaklęta w przedmiotach, miejscach i wspomnieniach – może inspirować muzealników? Jak mówić o tradycji językiem współczesności, by nie utracić jej sensu?
W Krakowie, rozpoczęliśmy wspólną refleksję nad sztuką pamięci, przywołując też postać Tadeusza Kantora – w 110. rocznicę urodzin i 35 lat od śmierci artysty.
Uroczystego otwarcia seminarium dokonali: dr hab. Stanisława Trebunia-Staszel, prof. UJ, prof. dr hab. Jan Święch i Irena Walat Kierownik Kantorówki.
Wykład inauguracyjny wygłosiła dr Joanna Ślaga (Zastępca Dyrektora Muzeum UJ ds. naukowych i strategicznych ) „Ochrona dziedzictwa a odpowiedzialność teraźniejszości”.
Mogliśmy też wysłuchać następnych prelekcji:
• Irena Walat (Kantorówka, Wielopole Skrzyńskie) „Powrót do źródeł. Ślady dzieciństwa w sztuce Tadeusza Kantora”,
• Natalia Zarzecka (Cricoteka) „Wystawa kolekcji Cricoteki”
• dr Katarzyna Winiarska-Ścisłowicz (Teatr Groteska) „Między maską a metaforą formy. Wspólnota artystyczna Groteski i Cricotu 2”
• Elżbieta Dudek-Młynarska (Muzeum Etnograficzne W Rzeszowie) „Dorobek Franciszka Kotuli w kontekście współczesności”
• Michał Hankus (Kamienica Hipolitów / Muzeum Krakowa) „Tradycja i nowoczesność w Kamienicy Hipolitów”
• dr Marcin Gawryszczak (Centralne Muzeum Włókiennictwa / Central Museum of Textiles) „Pamiętnik Heleny Geyer”
• Marta Derejczyk Muzeum Etnograficzne we Wrocławiu/Ethnographic Museum in Wrocław) „Powrót do domu. Wystawa Jarosława Furgały w Lubaczowie”
• dr Małgorzata Dubasiewicz (Oddział Etnografii Muzeum Narodowego w Gdańsku) „Źródła (nie)przezroczyste – malarstwo na szkle Józefa Chełmowskiego”
• Katarzyna Radwańska (Muzeum Kultury Ludowej w Kolbuszowej) „Żeby był apetyt – spójność w edukacji muzealnej”
Dziękujemy wszystkim Prelegentom, Uczestnikom i Szanownym Gospodarzom Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego Collegium Maius oraz Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UJ za niezwykle inspirujący początek naszej trzydniowej podróży.
Szczególnie podziękowania składamy na ręce
dr Joanny Ślagi, dr hab. Stanisławy Trebuni-Staszel, prof. UJ,
prof. dr hab. Jana Święcha oraz Pani Anny Popławskiej za bezcenne wsparcie, organizację tego wydarzenia, niezwykłą, krakowską gościnę, wspaniały i twórczy czas. To było dla nas wszystkich wyjątkowe doświadczenie miejsca i czasu w zacnych murach Uniwersytet Jagielloński.
***
Nie zabrakło żywej dyskusji i zwiedzania muzeum ale to już w oddzielnym poście.
Tymczasem dwa słowa o Librarii w której odbył się pierwszy dzień naszego seminarium.
***
Libraria to sala dawnej biblioteki Collegium Maius wybudowanej w latach 1516-1540. Przez ozdobny gotycki portal zwany Złotą Bramą (Porta Aurea) wchodzi się do niej obecnie na stałą ekspozycję muzealną. Charakterystycznym elementem wnętrza jest późnogotyckie sklepienie sieciowe.
W neobarokowych szafach umieszczone są książki pochodzące ze zbiorów rodziny Pusłowskich (XVIII-XIX ww.), a także dawne biblioteczne pudła katalogowe.
Eksponowane tu popiersia przedstawiają sławne postacie ludzi kultury od czasów antycznych do XIX wieku. Ściany Librarii zdobią portrety osób, które niegdyś przyczyniły się do rozwoju księgozbioru Biblioteki Jagiellońskiej i Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego. Między innymi można tam zobaczyć portrety Benedykta z Koźmina (XVI w.), Józefa Łepkowskiego (XIX w.) oraz Karola Estreichera młodszego (XX w.).
Na szczególną uwagę zasługuje zestaw trzech drewnianych instrumentów astronomicznych będących replikami przyrządów używanych przez Mikołaja Kopernika (kwadrant, triquetrum i sfera armilarna) oraz pulpit obrotowy na książki z XIX w.
W Librarii odbywają się comiesięczne posiedzenia Senatu Uniwersytetu Jagiellońskiego.
